چاقی علل مختلف جسمی – روانی -  اجتماعی دارد و به قولی اگر بخواهیم متوجه علت چاقی یک فرد  شویم باید " داستان زندگی " او را بدانیم .

از علل جسمی و ژنتیکی که بگذریم چاقی علل روانی – اجتماعی زیادی دارد . خوردن در فرهنگ ما ازاهمیت زیادی برخوردار است . اکثر مردم اشتهای خوب را نشانه سلامتی و کاهش اشتها را بسیار نگران کننده می دانند . اغلب والدین حساسیت زیادی به تغذیه و وزن کودکانشان دارند و وقت  و انرژی زیادی صرف این می شود که کودک دلبندشان چه خورده و چقدر وزن گرفته و جالب آنکه کودکان چاق مایه افتخار خانواده و نشانه توانمندی والدین در فرزند پروری و کودکان لاغر باعث نگرانی و شرمساری والدین و احساس گناه در آنها می شوند ! متاسفانه بازخوردهای جامعه به ادامه اینگونه تفکرات دامن می زند و بدون شک چنین تفکراتی منجر به نهادینه شدن اشتغال ذهنی با غذا از سنین پایین می شود .

بعلاوه بسیاری از عادات غذایی از طریق یادگیری منتقل می شود ؛به عنوان مثال اصرار والدین به اینکه کودک تمام غذای بشقاب خود را بخورد باعث می شود در بزرگسالی نیز به این روند ادامه دهد. صرف نظر از اهمیت خود داری از اسراف باید بدانیم سلامتی موهبتی است الهی که نباید با پرخوری به آن آسیب بزنیم ؛ بنابرین اگرچه بهتر است غذا به اندازه در بشقاب کشیده شود ولی اگر مقداری غذا در ظرف باقی مانده بود و سیر شدیم درست نیست که با ادامه خوردن، سلامتی خود را مورد تهدید قرار دهیم .

عادت غلط دیگری که از کودکی یاد می گیریم ارام شدن با خوردن است؛ اغلب والدین برای ارام کردن کودکانی  که گریه می کنند یا بهانه می گیرند از خوراکیها بخصوص خوراکیهای شیرین استفاده می کنند؛ در نتیجه برخی از این کودکان دربزرگسالی همچنان از خوردن به عنوان راهکار مقابله با مشکلات و مدارا با احساسات استفاده می کنند. این افراد در موقع احساساتی مثل خشم ، غم ، اضطراب و یا خستگی به خوردن پناه می آورند و همین امر منجر به چاقی می شود .

علل روانی-اجتماعی چاقی

از طرفی  روشهای غلط زندگی مدرن ، امروزه گریبانگیر اکثر افراد جامعه شده است. استفاده زیاد از تکنولوژی و افزایش دسترسی به غذاهای چرب مثل فست فود نه تنها منجر به چاقی بلکه منجر به افزایش شیوع بیماری های قلبی و عروقی و دیابت شده است .

بدون شک تغییرات روش زندگی از افزایش فعالیت بدنی مثل عدم استفاده از ریموت کنترل یا استفاده از پله به جای آسانسور گرفته تا برنامه های ورزشی  فردی و گروهی و تغییر عادات غذایی می تواند کمک چشمگیری به کاهش وزن قبل و بعد از عمل نماید.

علاوه بر این مسائل، بسیاری از اختلالات روانپزشکی نیز منجر به چاقی می شود ؛ مثلا افسردگی یکی از علل مهم چاقی است که در قسمتهای بعدی به آن اشاره خواهیم کرد یا  اختلالاتی به نام اختلالات خوردن وجود دارد که فرد را مستعد چاقی می کند . یکی از این اختلالات ، اختلال پر خوری است که در آن بیمار بدون اینکه احساس گرسنگی کند مقدار زیادی غذا را در مدت کم مصرف می کند و آنقدر به مصرف ادامه می دهد تا احساس سنگینی و ناراحتی او را از مصرف باز می دارد. اغلب این بیماران پس از پرخوری دچار احساس گناه و شرمساری و حتی نفرت از خود می شوند. گاهی این دوره ها ی پرخوری به علت احساس خجالت از دیگران در تنهایی انجام می گیرد. 

برخی از بیماران مبتلا به اختلالات خوردن پس از دوره های پرخوری اقدام به پاکسازی می کنند. از شایعترین روشهای پاکسازی ایجاد استفراغ عمدی و مصرف مسهل است که هر دو نه تنها برای سلامتی بسیار خطر ناک اند بلکه چون فقط میزان اندکی از غذای  مصرف شده را باز می گردانند از افزایش وزن نیز جلوگیری نمی کنند. تشخیص به موقع و درمان اینگونه اختلالات قبل و بعد از جراحی از اهمیت بسزایی برخوردار است چرا که در صورت عدم درمان احتمال افزایش وزن مجدد پس از جراحی افزایش خواهد یافت .

علل روانی-اجتماعی چاقی

چرا به دنبال درمان چاقی هستیم ؟

چاقی علاوه بر مشکلات جسمی فراوان منجر به مشکلات روانی – اجتماعی نیز می شود .

متاسفانه وجود تبعیض و پیشداوری نسبت به افراد چاق بسیار زیاد است . این پیشداوری حتی در کودکان دبستانی نیز دیده میشود به طوریکه مطالعات نشان داده کودکان ، همکلاسیهای چاقشان را دوست ندارند و آنها را با القاب نامناسبی خطاب قرار می دهند؛ بعلاوه  کودکان چاق بیشتر از سایرین مورد سوء استفاده و قلدری همکلاسیهایشان قرار می گیرند

در جامعه نیز نسبت به افراد چاق پیش داوری هایی  وجود دارد به طوریکه برخی ، افراد چاق را بی اراده و تنبل می دانند و با استناد به چاقی راجع به شخصیت افراد قضاوت می کنند. این پیشداوری ها منجر به اثرات سوء در وضعیت اقتصادی- اجتماعی بیماران چاق می شود به طوریکه حتی  فرصت های استخدام و ازدواج برای اینگونه  افراد کمتر است

همه این موارد منجر به  کاهش رضایت از خود و تصویر بدن، کاهش اعتماد به نفس و در نهایت انزوای اجتماعی افراد چاق می شود بطوریکه این افراد کمتر به خروج از منزل و شرکت در مهمانیها تمایل دارند و حتی  خرید لباس برای بسیاری از این افراد کاری فرساینده و آزار دهنده است چرا که با واکنشهای نامناسب فروشندگان و سایر خریداران مواجه می شوند .

چنین شرایطی کار را بر ای شرکت در فعالیت های فیزیکی به منظور کاهش وزن بسیار سخت می کند و اغلب بیماران چاق به علت احساس شرمسار ی از ورزشهای دسته جمعی یا ورزش هایی مثل شنا امتناع می کنند؛ در نتیجه این بیماران در یک چرخه معیوب گرفتار می شوند: چاقی منجر به انزوای اجتماعی، احساس افسردگی و کاهش فعالیت می شود و این موارد نیز منجر به چاقی بیشتر می شوند !